İş Arama Süreci 30 Yıl Önce Nasıldı?
İçerik Bilgisi
İş arama süreci yaşadığımız çağda teknolojinin hızlı gelişimi ve internetin her geçen gün daha da yaygınlaşması ile yeniden şekillenmiştir. İnsanoğlunu var eden çalışma güdüsü, yüzyıllardır farklı yöntemlerle uygulanması yanı sıra bu güdünün gerçekleştirilmesi çok farklı katmanlardan günümüze kadar gelmiştir. Tarihimizin hala yeni kazılar ile değiştiği bir zamanda konuyu sadece 30 yıl olarak ele almak konumuz için yeterli olacaktır. 30 yıllık bu iş arama serüveni, sistemin bugüne nasıl gelindiğini ve bugün kullandığımız iş arama yöntemlerine neden ihtiyaç duyulduğunu gösterecektir.
2000’li yıllar öncesinde internetin günümüzdeki kadar yaygın olmaması iş arama süreçlerinin çok farklı yürütülmesine yol açmaktaydı. Genellikle iş ilanları gazetelerde, kurumların panolarında ve eş dost tabir edilen kişiler aracılığıyla bulunurdu. Bugün anne ve babalarınıza bu soruyu sorduğunuzda onların vereceği cevabın büyük ihtimal ile bu üç yoldan birisiyle olduğunu gözlemleyebilirsiniz. Bu dönemde insan kaynakları departmanlarının olmaması nedeniyle kişiler genellikle firmanın yetkilisi ile direk görüşme yaparak mülakat süreçlerini yürütürlerdi. Bu dönemin bir avantajı da firma yetkilisi ile direk görüşme yolunun açık olmasıdır. Peki iş arayanlar hangi kanallar vasıtası ile iş bulmaktaydılar?
Gazete İlanları
Günümüzde kitle iletişim araçlarının çok fazla olması nedeniyle popülerliğini yitiren bu iş arama kanalı özellikle 90’lı yıllar ve öncesinde en büyük kaynaklardan birisiydi. Kitle iletişiminin neredeyse tek temsilcisi olan gazeteler, çok sayıda iş başvurusunun yayımlandığı seri ilanları ile öne çıkmaktaydı. İş arayan kişiler günlük gazeteleri takip eder ve şehirlerindeki bir işyerinin ilanını gördüklerinde belirtilen iletişim yoluyla firma ile temas kurarlardı. Bu yöntemde büyükşehirlerde yaşan kişiler genellikle daha şanslı olurlardı. Bugün etkisini kaybetse de hala yayınlanmakta olan seri ilanlar ve Hürriyet İK gibi yayınlar bu günlerin son temsilcileridir.
Eş Dost-Tanıdık Yöntemi
Bu yöntem insanoğlunun var olduğu günden beri devamlılığını sürdürmektedir. Eş-Dost-Tanıdık olarak tabir ettiğimiz bu kişiler vasıtasıyla iş arama yöntemi günümüzde de etkisini sürdürmektedir. Kitle iletişim araçlarının var olmadığı zamanlarda ise bu yöntem en çok kullanılan yolların başını çekmekteydi. Öyle ki bir kişi iş arıyor ise tanıdıklarına haber verir, ziyaretlerine hediyeler ile gidilir ve iş konusunda yardım istenirdi. Bu kişileri direk tanımak gerekmediği gibi genellikle bir aracının vasıtasıyla tanışılır ve yardım istenirdi. O kişinin bulunduğu konum ve etki gücüne göre iş bulma süreci şekillenir ve olumlu-olumsuz neticelenirdi. Bu dönemlerde ortaya çıkmaya başlayan ve günümüzde de referans olarak tabir edilen, iş aramada yardımcı olmak diyebileceğimiz bir kavramı özellikle açıklamak isteriz. Kişiler iş ararken özellikle kendisine yardımcı olunmasını ve desteklenmesini isterler. Bu bakış açısıyla torpil ve referans kelimelerinin anlamlarını açıklamak gerekmektedir.
Torpil; kelimesini en basite indirgeyerek tabir-i caizse bir örneklem üzerinden tanımlayacak olursak ,işyerinde bir pozisyonda olması gerek kişinin üniversite mezunu olması gerekirken sırf bir tanıdığı var diye pozisyonun lise mezunu birisi ile doldurulmasıdır.
Referans; ise torpil dediğimiz haksızlıktan farklı olarak ayrım göstermektedir. Referans, pozisyon gereği kişinin ilkokul mezunu olması yeterli ise referans olacak kişinin bu pozisyon için iş arayan birisine aracı olup yardımcı olmasıdır. Bu şekilde işe alınan kişiler bulundukları pozisyonda rahatlıkla çalışabilirler. CV’ nizde referanslar kısmını oluştururken nelere dikkat edilmesi konusunda detaylı bilgiye “Referans Nedir? Referans Seçimi Nasıl Yapılır?” başlıklı blog yazımızda bulabilirsiniz.
Bu iki kavramı karşılaştırdığımızda ortaya çıkan gerçek şudur ki; iş için yeterliliğiniz var ve şartları taşıyor iseniz size referans olabilecek kişileri aktif olarak kullanınız. Toplumumuzda maalesef bu ince çizgiyi çoğu iş arayanımız bilmediği için referans ile işe giren kişilere de “torpil yaptırdı” diyerek zan altında bırakmaktadırlar. Unutmayınız ki insanlara yardım etmek tüm dini terimlerde ve vicdanlarda doğru bir davranış biçimidir. Önemli olan size referans veya yardımcı olabilecek kişilere ulaşmaktır.
Kurumların Personel Alımı Duyuruları
Dijitalleşme ile yapı değiştiren ve etkisini hala devam ettiren yoldur. Kurumlar eskiden olduğu gibi şimdide personel alımlarını duyurarak uygun adaylara ulaşmaya çalışmaktadır. Ancak buradaki önemli değişiklik duyuru kanallarında yaşanılan farklılıktır. Özellikle 90’lı yıllarda özel sektörün güçlenmesi ile kurumlar konumlandıkları yerdeki yerel yöneticiler, kanaat önderleri, sivil toplum kuruluşları ile iletişime geçip personel alımlarını duyurma yoluna giderlerdi. Bu şekilde iş arayan kişilere daha rahat ulaşan aracılar ile seçme değerlendirme süreci yürütülürdü.
Yukarıda bahsi geçen bu üç iş arama kanalı temelde günümüzdeki iş arama kanalları ile aynı düzlemdedir. Ancak bu yöntemlerin bugünkü yönetimler ile başlıca farklılıkları ise;
- Kurum personel bulmakta yüksek sayıda başvuru alamamaktadır, bu durum daha yetenekli adaylara ulaşma konusunda kurumun önündeki en büyük engeldir.
- İstihdam genellikle yerinde istihdam (iş Samsunda ’da ise çalışanda Samsun’dadır) modeli ile çözülmektedir.
- Eğitim düzeyinin düşük olması ve teknolojinin (yapay zeka özellikle) henüz yeteri kadar gelişmemiş olması, meslek gruplarının içerisinde ayrılmamış olması
- Ülkede yaşanılan siyasi tutarsızlıklar kişilerin daha çok kamu alanına yönelmesine yol açmıştır.
Özetleyecek olur isek; iş arama süreci yazımızın başında da bahsettiğimiz gibi insanoğlu var olduğundan beri yaşanan ve gelişen bir süreçtir. Geçmişteki yöntemler farklı olsa bile değişmeyen tek şey insanın çalışma ihtiyacı ve sonucunda hayatını kazanma gayesidir. Dünya çapında pandeminin yaşandığı günümüzde 2 yıl içerisinde yapay zekanın daha öne geçtiği işe alım sistemleri görmemiz artık hayal değil. İşte o zaman bugün ki bildiğimiz işe alım sistemlerini de bu yazıya eklememiz gerekecek..
Sağlıklı, başarılı ve umut dolu bir çalışma hayatı dileğimiz ile..
Kreatif CV